Her milletin ana unsuru vardır. Ana unsur milletin omuriliği demektir. Buda milletin mazbut aileleridir. Ailede ana unsur demek, örf ve âdetini bozmayan, mazbut kalan aile ocakları demektir. Mazbut asil aileler, aile ocağına yabancı örf ve adet sokmaz. Sokakta olan aile, kapısı her adete açık olan aile, hiç bir millette makbul sayılmaz.
Biz Türk Milletinin asil ailesi olarak, adetlerimiz ve örflerimiz nasıldır ve nedir?
Bu hususumuza dikkati çekmek hâsıl oluyor. Her milletin aile ocakları üç- dört kısma ayrılsa da, asırlardır süregelen asil ailenin örf ve âdetine hiç bir şey karışmamıştır, karışmıyor da.
Ailelerde tabirler vardır.
• Asil aile,
• Ağır aile,
• Orta aile,
• Ayak takımı tabirleri
Ayak takımı belli. Birde orta aile vardır. O bile her âdeti ailesine sokmaz. Ağır aile bazı adetleri ailesine soksa bile, yine ıslah eder. Asil aile âdetini doğru yönetirde, sonra tatbik eder. Asil aile, medeniyetin her aracını kullanır. Ama örf ve âdetine katiyen hiç bir şey sokmaz.
Gelelim memleketimizin aile derdine. Şöyle bir bakarsak: Kaç türlü örf ve adet eklenmiş, nelerin yerini neler almış!... Şaşırır kalırız. On sene an’a nesini katıksız devam ettiren kaç aile var? Merak için elesek, sonu ne çıkar bilinmez? Şu halimiz bizi melezleştiriyor. Hiçte darılmayalım. Biz kimiz? Bizim an’a nemiz esas olan örf ve adetlerimiz nelerdir? Aile kurumlarımızı hangi adet üzere devam ettireceğiz? Bu hal bizim kimliğimize kadar nüfus eden kaçaklarımızdır.
Öyle ya; hangi ailenin gelenekleri nedir? Bir ailenin ocağında , her türlü ailenin geleneklerinden birer parça bulunursa; o ailenin belirli tarafı neresidir? Ailenin kimliği nasıl neresiyle tanınacaktır? İnsanın tanık ifadeleri olan ailesi, dini, ahlak ve mesleğidir.
Aile hangi dine mensupsa, o ailenin örf ve âdeti; dininin icabına uygun örfler, adetler ve geleneklerdir. Terbiyesi, yetişimide ona göre olur.
Ahlakıda , o temel üzerine kurulur. Bir çeşit insan olunur. Hangi yandan bakılırsa o ahlakın gerçekliği görülür. O na göre inanılıp, o na göre güven duyulur. "Falan oğlu falandır". Yada "Falanca ailedendir" denildi mi; mazbut bir aileye mensup akla gelen bu zat, bir türlü adamdır. Tabidir ki asil aileden olan insan ailesi: Dinin icaplarına uygun olan örf ve adetleri, terbiye ve ahlakları, şerefiyle devam etirir.
Camide Müslüman, evde Hıristiyan, çarşıda Yahudi. Oldu üç türlü. Ahlak da karışık oldu beş türlü. Böyle bir aileye ya da aile fertlerine ne diyeceğiz? Hangi ailenin adamı diyeceğiz?
Bütün meselenin problemleri, aile meselesinde düğümleniyor.