“Haysiyetperver insan küre-i arzdan
değerlidir. ”

BUNLARI BİZ İCAT ETTİK TARİHİ GERÇEKLER

 

 

- Türklerde müzikle tedavinin geçmişi nedir? Bu konuda nasıl bir yol izlemişlerdir?

 

Müzikle tedavi geleneğinin Türk toplumlarında yaklaşık 6 bin yıllık bir geçmişi vardır. İslam’dan önce Türkler akıl hastalarını müzikle tedavi ediyorlardı. Konuyla ilgili ilk ciddi müzikle tedavi çalışmalarının Selçuklularda ve Osmanlılarda olduğu görülmektedir. İlk hastane 900 yıl önce Selçuklu Sultanı Nureddin Zengi tarafından Şam’da yapılan Nureddin Şehidi Türki Hastanesi’dir. Burası bünyesinde müzikle tedavi bölümü bulunan ve günümüze kadar ulaşabilmiş ilk kurumsal hastanedir.

 

- Hastaların tedavisinde nasıl bir yol izlenirdi?

 

Hekimler korku, heyecan, kuşku ve ruhsal bunalım geçirenlerin nabız atışlarındaki değişime ve bunun meydana getirdiği ruhsal huzursuzluk üzerinde durur, hastalara çeşitli melodileri dinletir, nabız atışlarını da kontrol ederek, hastaya uygun olan müziği bulur, buna göre müzik aletlerini seçer ve aynı hastalığı olanları bir araya getirerek tedavi ederlerdi. Yani bir çeşit grup tedavisi yapılırdı.

 

İnsanların renkleri, giyimleri ve hatta huyları ile makamların yakından ilişkisi olduğunu kabul eden eski Türk hekimleri ve müzisyenleri; esmerlere ve saldırgan hastalara ırak makamını, sarışınlara, ağır ve sessiz huylu olanlara rast makamını, soğuk ve sakin huylu, beyaz tenli olanlara kuçek makamını dinletirlerdi.  

 

- Makamların insan ruhuna etkileri nelerdir?

 

Konuyla ilgili olarak Farabi yazdığı “Büyük Musiki Kitabı” adlı eserinde kendisinden önce hiçbir kaynakta bu kadar ayrıntılı ele alınmamış olacak şekilde; makam, melodi, türler, sesin oluşması, ses çıkaran ve çıkarmayan cisimler, sesin tizlik ve peslik sebepleri, melodilerin oluşması gibi konular hakkında da oldukça doyurucu açıklamalar yapmıştır. Ayrıca ilk defa müziğin psikolojik etkilerini açıklayarak, makamların insan ruhu üzerindeki etkilerini belirlemiştir. Bu kapsamda Türk Müziği makamlarının ruha olan etkilerini şöyle sınıflandırılmıştır:

 

1. Rast makamı: İnsana neşe-huzur verir.

 

2. Rehavi makamı: İnsana sonsuzluk fikri verir.

 

3. Kuçek makamı: İnsana hüzün ve elem verir.

 

4. Büzürk makamı: İnsana korku verir.

 

5. Isfahan makamı: İnsana hareket kabiliyeti, güven hissi verir.

 

6. Neva makamı: İnsana lezzet ve ferahlık verir.

 

7. Uşşak makamı: İnsana gülme hissi verir.

 

8. Zirgüle makamı: İnsana uyku verir.

 

9. Saba makamı: İnsana cesaret, kuvvet verir.

 

10. Buselik makamı: İnsana kuvvet verir.

 

11. Hüseyni makamı: İnsana sükûnet, rahatlık verir.

 

12. Hicaz makamı: İnsana alçak gönüllülük verir.

 

- Peki bu makamlar hangi rahatsızlıklara iyi gelmektedir?

 

Rast Makamı: Havale ve felç illetine devadır.

 

Irak Makamı: Asabi mizaçlara iyi gelir.

 

İsfahan Makamı: Zihni açar, zekâyı artırır, anıları tazeler.

 

Zengule Makamı: Kalp hastalıklarının devasıdır.

 

Rehavi Makamı: Baş ağrısına devadır.

 

Buselik Makamı: Kulunç ve bel ağrılarının ilacıdır.

 

Zirefgent Makamı: Sırt ve eklem ağrılarının ve kuluncun tedavisinde faydalıdır.

 

Büzürk Makamı: Zihni temizler, vesvese ve korkuyu uzaklaştırır, fikre yön verir.

 

Hicaz Makamı: İdrar zorluğuna iyi gelir.

 

Uşşak Makamı: Kalp, karaciğer, sıtma ve mide hastalıklarının ilacıdır.

 

Neva Makamı: Gönül okşayıcıdır. Kötü düşünceleri uzaklaştırır.

 

Hüseyni Makamı: Ferahlık verir. Ateş düşürür.

 

- Makamların etkili olduğu vakitlerden bahsedilmekte hangi makam ne zaman dinlenilmeli?

 

Rehavi makamı: Yalancı sabah vaktinde etkili, Hüseyni makamı: Sabahleyin etkili, Rast makamı: Güneş iki mızrak boyu etkili, Buselik makamı: Kuşluk vaktinde etkili, Zirgüle makamı: Öğleye doğru etkili, Uşşak makamı: Öğle vakti etkili, Hicaz makamı: İkindi vakti etkili, Irak makamı: Akşam üstü etkili, Neva makamı: Gece vakti etkili.

 

- Son sorum bugün müzikle tedavi konusunda ne düşünülmekte?

 

Bu konuda 1950’den sonra batıda yapılan araştırmalar üzerine bu hususun bilimsel olduğu kabul edilmiş çeşitli üniversitelerde ve hastanelerde konuyla ilgili araştırma ve tedavi uygulamalarına başlanılmıştır.

 

 Ülkemizde de bu konularda çalışılmakta ve uygulamalar yapılmaktadır.

 

- Açıklamaların için teşekkür ederim.

 

Ertuğrul Asiloğulları

Öğretim Görevlisi

ORTAK EĞİTİM PLANI

GÜVENİLİR ÇOCUK

KÜTÜPHANE

  • Tanıdığım Yönleriyle A.K.D
    Tanıdığım Yönleriyle A.K.D
  • Gerçek ve Diri İnsan Kime Diyoruz?
    Gerçek ve Diri İnsan Kime Diyoruz?
  • Ciddiyet
    Ciddiyet
  • Gerçek Maneviyat ve İnanç Temelleri
    Gerçek Maneviyat ve İnanç Temelleri
  • Güçlenme Yolu
    Güçlenme Yolu
  • Güçlü Olmak İçin Seçilecek Yol
    Güçlü Olmak İçin Seçilecek Yol
  • İnanç ve Takdir
    İnanç ve Takdir
  • Ne Arıyoruz?
    Ne Arıyoruz?
  • Niçin Özden?
    Niçin Özden?
  • İnsana İnsanı Tanıtıyoruz
    İnsana İnsanı Tanıtıyoruz
  • Sevgi
    Sevgi
  • Güven
    Güven
  • Hedef Gerçek İnsan
    Hedef Gerçek İnsan
  • İşte Halimiz
    İşte Halimiz