Sevgi, İnsanın en ince ve hassas vicdan hislerinin meydana getirdiği, merhamet ve şefkat duygularının bir eseridir. Vicdan hükmü, kalpteki iyi ve kötü, bütün varlığı yakarak silip atmış ve orası ayna gibi tertemiz bir hale gelmiş olduğundan, Cenab-ı Hak o kalbe, tecelli tahtını kurmuştur.

Böylece bütün benliği Hak sevgisi kaplamış ve  o kimse artık, sevgiden ibaret olmuştur. Artık o her şeyi her şeyde onu sever olmuştur. Bu nedenle o kimse Cenab-ı Hakkın dostluk, intibak ve esenlik sıfatları ile sıfatlanıp, haslar (seçkinler) zümresine girmiştir. Artık o insanın, her iki  dünyada da yeri cennet, makamı ise sefa ve dostluktur.

İslamiyet, sekiz esasa dayalıdır. Bunlara ‘’ sekiz cennet kapısı ‘’ denir. Ayrıca divanlarda ‘’ sekiz uçmak ‘’ diye de anılır.

1. MERHAMET VE ŞEVKAT,

2. DOĞRULUK,

3. SADAKAT,

4. CÖMERTLİK,

5. SABRETMEK,

6. SIR TUTMAK,

7. FAKİRLİĞİNİ VE ACİZLİĞİNİ BİLMEK,

8. RABBİNE ŞÜKRETMEK.

İşte bunlar olmadan, her iki dünyada da huzur, mutluluk ve cennet olmaz. Bu güzel huylarla huylanan ve benliğine maleden bir insan, gereği gibi bir Müslüman ve Resulüne layık bir insan demektir.

Çünkü bu güzel huy ve ahlaklar, Peygamberimiz Muhammed Mustafa (SAV)’ e ait güzel huy ve sıfatlardır. Ve keza ondan da ailesine, evladına ve ashabına tecelli ederek, İslamiyet’in temel unsuru haline gelmiştir. Kur’an böyle beyan ve ilan etmektedir.

Bunun içinde İslamiyet, Kelime-i Şehadet’le camide cennet aramaktan ibaret değildir. Bunlardan biri eksik olursa insan, gerçek Müslüman sayılmaz. Çünkü Allahın (CC) vahyinde ki sırrın sağlamlığı, bunlarla ayakta durur. Bunun için de hayatın devamı, huzur ve mutluluğu, bu esaslara bağlıdır.

İnsan, yaşamında daima iyiye, güzele ve doğruya dayalı olmalıdır. Ölümsüzlük ve ebedilik, bu gerçeklerle mümkündür. İşte bu yüzdendir ki yukarıdaki bu esaslar, insanlığın ve Hak yolcularının elinde daima bir ışık ve meşale olmuştur. İnsan nasıl ki karanlıkta önünü göremez ve yol alamazsa, aynı şekilde Yaradan’ına da varamaz.

Cenab-ı Hak, ‘’ ışık olun, bana gelin, sırrıma erin ‘’ diye bizlere hitap ediyor. İşte bu hitabın anlamını o yüce Peygamber, Miraç yaparak bizlere anlatmak istemiştir. Şu halde bu hakikat ışıkları olmadan, bu cehaletin karanlığında, Rabbimize nasıl yol bulup, onun rızasına layık olacağız ?

Demek oluyor ki gerek şeriatta, gerek tarikatta ve gerekse haki-katta olsun, değerli olan bu güzel huy ve sıfatlardır. Bir insan ister Peygamber ister Veli olsun, bu gerçeklere sahip olmadan Rabbine layık olamaz. Çünkü 100 Suhuf ve 4 Kitabın sırrı budur.

İnsanlığa ve beşeri vicdanlara hayat kaynağı olan, neşe, huzur ve mutluluk bahşeden bu sekiz esastır. Dünyada ne kadar güzel huy ve ahlak varsa hepsi bunların içindedir. Bu nedenle bunlara ‘’ sekiz cennet kapısı ‘’ denmiştir. Bunlara sahip olanlar zaten bu alemdeyken cennet hayatı sürerler.

Yedi tamuya gelince; bu cehennem kapılarını açan huylar da şunlardır :

1. GURUR,

2. HIRS,

3. KISKANÇLIK,

4. BÖLÜCÜLÜK,

5. DEDİKODU,

6. ŞEHVET,

7. ÖFKE,

İşte dünyada ne kadar kötü huy ve ahlak varsa, onlarda bunların içindedir. Onun için her kim, iyiyi, güzeli ve gerçeği kabul etmezse, kişiliği ne olursa olsun ve her ne kadar Suret-i Hakk’tan görünürse görünsün, onun gönlünde bunlar yatıyor demektir.

İsterse başı secdeden kalkmasın, hiçbir önemi yoktur. Gerek insanlık ve gerekse İslamiyet, gerçeklere dayanmakla olur. Keyfine göre hareket edip, benliğe kapılarak, riya, gösteriş ve desinler diye İslamiyet olmaz.O takdirde yedi tamunun gurur ve isyan kapılarını, insan kedisine açmış olur.